5 pytań o choroby przyzębia

Przyzębie to część składowa narządu żucia, która ma za zadanie unieruchomić zęby i chronić tkanki przed działaniem negatywnych czynników – na przykład przed wdaniem się zakażenia spowodowanego działaniem bakterii. Przyzębie zbudowane jest z dziąsła, ozębnej, kości wyrostka zębodołowego i okostnej, a także cementu korzeniowego. Ozębna nie tylko utrzymuje zęby w zębodołach, ale także amortyzuje siły mechaniczne podczas żucia, czy też pozwala odczuwać nacisk na zęby podczas spożywania pokarmów. Dzięki wiązadłom ozębnej ząb nie jest sztywno umocowany w zębodole, lecz wykazuje niewyczuwalną ruchomość fizjologiczną, konieczną do prawidłowego funkcjonowania całego narządu żucia.

Choroby przyzębia – skąd się biorą?

Za choroby przyzębia odpowiadają bakterie oraz grzyby znajdujące się w jamie ustnej. Wyróżnia się kilka typów chorób przyzębia, w zależności od rozległości choroby, jej lokalizacji i stopnia zaawansowania. Pacjent może cierpieć z powodu przewlekłego zapalenia przyzębia lub ostrego stanu przyzębia wywołanego m.in. martwiczo-wrzodziejącym zapaleniem dziąseł. 

Źródła zapalenia:

• niedostateczna higiena jamy ustnej
• zła dieta
• nawyk oddychania przez usta
• palenie papierosów i inne używki
• choroby ogólne (np. cukrzyca, białaczka)
• zaburzenia hormonalne
• przyjmowanie niektórych leków
• choroby wirusowe
• czynniki uwarunkowane genetycznie

Jakie są przyczyny chorób dziąseł?

Krwawienie, opuchnięcie lub zaczerwienienie dziąseł, to widoczne gołym okiem objawy choroby przyzębia. U pacjentów najczęściej występuje zapalenie dziąseł spowodowane narastającą płytką nazębną. Wśród przyczyn chorób dziąseł należy wymienić:

• zaburzenia hormonalne
• choroby krwi i inne choroby ogólnoustrojowe
• przyjmowanie niektórych leków
• zaburzenia odżywiania
• infekcje jamy ustnej 
• wszelkiego rodzaju urazy mechaniczne

Zapalenie przyzębia – jak często występuje?

Z chorobami przyzębia może się zmagać nawet 25% pacjentów w Polsce. Według przeprowadzonych statystyk, choroby przyzębia są częściej diagnozowane u mężczyzn oraz u osób starszych. 

Jakie są jego objawy?

Są to przede wszystkim:

• ból podczas spożywania pokarmów
• krwawienie, zaczerwienienie, zmieniony kształt dziąseł
• przykry zapach z ust
• obrzęki w obrębie jamy ustnej

Jeśli zauważysz u siebie któryś z wyżej wymienionych objawów, koniecznie skonsultuj się z lekarzem dentystą.

Jakie są sposoby leczenia chorób przyzębia?

Kluczową rolę w przeciwdziałaniu chorobom przyzębia odgrywa staranna higiena jamy ustnej. Tu nie ma miejsca na kompromis, a jak wiadomo, lepiej zapobiegać niż leczyć. Natomiast jeśli zauważymy u siebie niepokojące objawy, nie zwlekajmy z wizytą u stomatologa. Lekarz przeprowadzi wywiad i podejmie stosowne kroki – może zalecić antybiotykoterapię i/lub stosowanie specjalnej płukanki do ust. Jednak pierwszym etapem leczenia jest przeprowadzenie zabiegów higienizacyjnych, mających na celu usunięcie kamienia nazębnego. 

Jak uniknąć nawrotu choroby?

Przede wszystkim należy konsekwentnie przestrzegać zasad higieny jamy ustnej i regularnie zaglądać do gabinetu stomatologicznego. Dokładne szczotkowanie i nitkowanie zębów ma kluczowe znaczenie dla utrzymania dobrej kondycji zdrowotnej całej jamy ustnej.

Przyczyny bólu dziąseł

Za ból dziąseł mogą odpowiadać rozmaite czynniki. Niestety, obrzmiałe, zaczerwienione, a nawet krwawiące dziąsła są często lekceważone przez Pacjentów. To błąd, ponieważ nieleczone schorzenia dziąseł mogą doprowadzić do poważnych chorób w obrębie jamy ustnej. 

Przyczyny bólu dziąseł:

• niewystarczająca higiena jamy ustnej
• stosowanie niektórych leków
• choroby przewlekłe (np. cukrzyca, anoreksja, bulimia, nadciśnienie tętnicze, białaczka, choroba refluksowa)
• mechaniczne uszkodzenie dziąseł (np. zbyt intensywne szczotkowanie zębów, spożywanie twardych pokarmów)
• chemiczne uszkodzenie dziąseł (np. samodzielne przeprowadzanie zabiegów wybielających zęby)
• wystąpienie nadżerek lub owrzodzeń w jamie ustnej
• nieleczona próchnica
• wirusowe, bakteryjne lub grzybicze zakażenie jamy ustnej
• niedobory witamin (w szczególności witaminy C)
• rozchwianie gospodarki hormonalnej (np. w okresie dojrzewania, podczas ciąży, menopauzy lub w trakcie przyjmowania doustnych środków antykoncepcyjnych)

Warto dodać, że pośrednią przyczyną bólu dziąseł bywa również wada zgryzu. Nieprawidłowe rozstawienie zębów może uniemożliwić właściwą higienę jamy ustnej, co w efekcie będzie skutkować szybszym odkładaniem się płytki nazębnej. 

Objawy zapalenia dziąseł

Zapalenie dziąseł powstaje wskutek produkowania przez bakterie toksyn. Nieleczone zapalenie może skutkować rozwojem parodontozy – poważnej choroby prowadzącej do rozchwiania i wypadania zębów. Wśród najczęstszych objawów zapalenia dziąseł wymienia się:

• zaczerwienienie i/lub rozpulchnienie dziąseł
• wzmożone odkładanie się kamienia nazębnego
• afty
• dolegliwości bólowe i/lub świąd
• przykry zapach z ust
• nadwrażliwość na gorące i zimne potrawy
• obniżanie się linii dziąseł

Warto podkreślić, że zapalenie dziąseł można stosunkowo łatwo wyleczyć. Najważniejsze, aby w porę podjąć leczenie i nie dopuścić do rozwoju parodontozy. 

Lepiej przeciwdziałać niż leczyć

Aby cieszyć się zdrowymi dziąsłami przez lata, konieczne jest dokładne, ale zarazem delikatne czyszczenie zębów. Tutaj przyda się szczoteczka z miękkim włosiem, łagodna pasta, nitka dentystyczna oraz ziołowa płukanka do ust. Ważne są również regularne wizyty u stomatologa, który w porę zdiagnozuje ewentualne schorzenie dziąseł.

Jakie bakterie znaleźć można w jamie ustnej?

700 – tyle gatunków bakterii zamieszkuje jamę ustną. Większość z nich - w stanie równowagi flory bakteryjnej - jest bezpieczna dla zdrowia człowieka. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy dojdzie do zachwiania równowagi fizjologicznej w jamie ustnej. Wówczas mogą się pojawić choroby przyzębia oraz poważne schorzenia w obrębie całego organizmu.

Co wywołuje próchnicę?

Drobnoustroje takie jak Streptococcus mutans i Streptococcus gordonii karmią się zalegającymi w jamie ustnej resztkami pokarmowymi. Wytwarzające się kwasy niszczą szkliwo i są przyczyną powstawania próchnicy oraz kamienia nazębnego. W efekcie bakterie sieją spustoszenie w jamie ustnej. Powodują:

• zapalenie dziąseł
• zapalenie przyzębia
• zapalenie śluzówki jamy ustnej
• parodontozę
• rozchwianie zębów

Dokuczliwa halitoza

Niektóre gatunki drobnoustrojów żywią się białkiem zawartym w ślinie, co powoduje wydzielanie się lotnych związków siarki, odpowiedzialnych za przykry zapach z ust. Bakterie te sprzyjają również powstawaniu chorób przyzębia.

Grzybica jamy ustnej

Za to schorzenie odpowiadają najczęściej drożdżaki z gatunku Candida i kropidlaki. Ryzyko rozwoju grzybicy jamy ustnej wzrasta w przypadku:

• niedoboru witamin z grupy B
• spadku odporności organizmu
• poważnych chorób takich jak białaczka, nowotwór, gruźlica
• stosowania niektórych leków
• niewystarczającej higieny jamy ustnej
• palenia tytoniu i stosowania innych używek

Do najczęstszych objawów grzybicy jamy ustnej zalicza się biały nalot na języku i podniebieniu, pieczenie oraz ból objętej chorobą błony śluzowej, popękane kąciki ust, a także zapalenie języka.

Choroby potęgują działanie bakterii

Zachwianie równowagi flory bakteryjnej w jamie ustnej może być spowodowane nie tylko złym przestrzeganiem zasad higieny, ale także rozwojem chorób ogólnoustrojowych. Wystarczy zwykłe przeziębienie, a znajdujące się w ustach drobnoustroje zaczynają szaleć. Naukowcy z Uniwersytetu w Teksasie zbadali tysiące różnych szczepów bakterii. Doszli do wniosku, że na skutek przeziębienia lub grypy, drobnoustroje neutralne dla organizmu giną, a na ich miejscu pojawiają się bakterie patogenne. Leczenie antybiotykami w znacznym stopniu pozwala się z nimi rozprawić. Niestety część szkodliwych bakterii może przetrwać w jamie ustnej powodując poważne schorzenia, takie jak parodontoza czy zapalenie dziąseł. 

Mycie zębów to za mało

Aby uchronić się przed patogenami w jamie ustnej konieczne jest stosowanie nici dentystycznej i płukanie ust płynami antybakteryjnymi. Wówczas ryzyko pojawienia się patogenów znacznie spada. Ważne są również regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym. Dentysta w porę wychwyci rozwijające się ognisko chorobowe.

Periodontologia - przyczyny i skutki chorób przyzębia

Periodontologia to dziedzina stomatologii, w zakres której wchodzi leczenie dziąseł oraz innych tkanek okalających zęby. Komórki bakteryjne znajdujące się w jamie ustnej, a ściślej w płytce nazębnej, są przyczyną zapalenia przyzębia, którego początkowa faza objawia się w krwawieniu dziąseł. Bakterie w podstępny sposób stopniowo niszczą tkanki wokół zęba. Obecnie ponad połowa populacji cierpi na paradontozę, która – jeśli nie jest leczona – może doprowadzić do całkowitej utraty zębów.

Przyczyny chorób przyzębia:
- płytka nazębna;
- nieprawidłowe usytuowanie zęba, niewłaściwie ukształtowane wypełnienia i uzupełnienia protetyczne sprzyjające odkładaniu się płytki nazębnej;
- nieleczona próchnica;
- palenie papierosów;
- zła dieta, stres, zmiany hormonalne;
- uwarunkowania anatomiczne, genetyczne (np. nieprawidłowy zgryz);
- choroby przewlekłe (osteoporoza, cukrzyca, alergie), stosowanie niektórych leków.

Objawy:
- zaczerwienienie oraz krwawienie dziąseł podczas szczotkowania;
- kamień nazębny, osad;
- nieświeży oddech, niesmak w ustach;
- nadwrażliwość zębów;
- rozchwianie, przemieszczanie się zębów, powstawanie szpar między zębami;


Choroby przyzębia dotyczą najczęściej osób dorosłych. Statystycznie pierwsze objawy pojawiają się w wieku ok. 30 lat. Według uśrednionych danych na dolegliwość w postaci parodontozy szczególnie narażeni są mężczyźni oraz kobiety w ciąży (III trymestr). Wczesne zdiagnozowanie choroby przyzębia znacznie skraca proces leczenia, dlatego tak ważna jest odpowiednia higiena jamy ustnej oraz regularne wizyty u stomatologa.

Do podstawowych zabiegów periodontologicznych zalicza się:
- skaling naddziąsłowy i poddziąsłowy – jest to oczyszczanie i polerowanie zębów przy użyciu odpowiedniego zestawu końcówek i aparatów ultradźwiękowych.
- kiretaż zamknięty i otwarty – polega na oczyszczeniu kieszonek przyzębnych; stosowany w przypadku zaawansowanych chorób przyzębia.
- piaskowanie zębów – czyli zabieg usunięcia powierzchniowych przebarwień i osadu po kawie, herbacie, tytoniu; bezpośrednio po piaskowaniu zaleca się lakierowanie zębów dzięki któremu utworzona zostanie powłoka chroniąca tkankę zębową przed działaniem komórek bakteryjnych.
- augmentacja kości – zabieg ten jest przeprowadzany w celu odbudowy zniszczonej wskutek stanów zapalnych kości.

Terapia periodontologiczna:
1. Faza początkowa to etap higienizacji. Usuwany jest kamień nazębny i osad. Lekarz przekazuje pacjentowi niezbędne informacje na temat właściwej higieny jamy ustnej. Doradza jaki rodzaj pasty, żelu, płynu do płukania ust wybrać.
2. Etap właściwy terapii podczas którego wykonywany jest skaling głęboki, augmentacja kości, kiretaż – w zależności od stopnia zaawansowania choroby.
3. Ostatnia faza to podtrzymanie dotychczasowych efektów leczenia. Dzięki wizytom kontrolnym oraz odpowiedniej dbałości o higienę jamy ustnej możemy zapobiec nawrotom choroby przyzębia.

W rzeczywistości to, czy całkowicie wyeliminujemy stany zapalne dziąseł i innych tkanek okołozębowych zależy od pacjenta oraz jego determinacji. Jeśli nie będzie przestrzegał zaleceń lekarza bądź przerwie leczenie, stan chorobowy jedynie się pogłębi. Możemy uniknąć żmudnego, długotrwałego procesu przywracania zdrowia naszym zębom i dziąsłom – wystarczy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy obserwujemy u siebie któreś z wyżej wymienionych objawów chorób przyzębia. Jeśli tak, nie zwlekajmy z wizytą u specjalisty.