Jakie bakterie znaleźć można w jamie ustnej?

700 – tyle gatunków bakterii zamieszkuje jamę ustną. Większość z nich - w stanie równowagi flory bakteryjnej - jest bezpieczna dla zdrowia człowieka. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy dojdzie do zachwiania równowagi fizjologicznej w jamie ustnej. Wówczas mogą się pojawić choroby przyzębia oraz poważne schorzenia w obrębie całego organizmu.

Co wywołuje próchnicę?

Drobnoustroje takie jak Streptococcus mutans i Streptococcus gordonii karmią się zalegającymi w jamie ustnej resztkami pokarmowymi. Wytwarzające się kwasy niszczą szkliwo i są przyczyną powstawania próchnicy oraz kamienia nazębnego. W efekcie bakterie sieją spustoszenie w jamie ustnej. Powodują:

• zapalenie dziąseł
• zapalenie przyzębia
• zapalenie śluzówki jamy ustnej
• parodontozę
• rozchwianie zębów

Dokuczliwa halitoza

Niektóre gatunki drobnoustrojów żywią się białkiem zawartym w ślinie, co powoduje wydzielanie się lotnych związków siarki, odpowiedzialnych za przykry zapach z ust. Bakterie te sprzyjają również powstawaniu chorób przyzębia.

Grzybica jamy ustnej

Za to schorzenie odpowiadają najczęściej drożdżaki z gatunku Candida i kropidlaki. Ryzyko rozwoju grzybicy jamy ustnej wzrasta w przypadku:

• niedoboru witamin z grupy B
• spadku odporności organizmu
• poważnych chorób takich jak białaczka, nowotwór, gruźlica
• stosowania niektórych leków
• niewystarczającej higieny jamy ustnej
• palenia tytoniu i stosowania innych używek

Do najczęstszych objawów grzybicy jamy ustnej zalicza się biały nalot na języku i podniebieniu, pieczenie oraz ból objętej chorobą błony śluzowej, popękane kąciki ust, a także zapalenie języka.

Choroby potęgują działanie bakterii

Zachwianie równowagi flory bakteryjnej w jamie ustnej może być spowodowane nie tylko złym przestrzeganiem zasad higieny, ale także rozwojem chorób ogólnoustrojowych. Wystarczy zwykłe przeziębienie, a znajdujące się w ustach drobnoustroje zaczynają szaleć. Naukowcy z Uniwersytetu w Teksasie zbadali tysiące różnych szczepów bakterii. Doszli do wniosku, że na skutek przeziębienia lub grypy, drobnoustroje neutralne dla organizmu giną, a na ich miejscu pojawiają się bakterie patogenne. Leczenie antybiotykami w znacznym stopniu pozwala się z nimi rozprawić. Niestety część szkodliwych bakterii może przetrwać w jamie ustnej powodując poważne schorzenia, takie jak parodontoza czy zapalenie dziąseł. 

Mycie zębów to za mało

Aby uchronić się przed patogenami w jamie ustnej konieczne jest stosowanie nici dentystycznej i płukanie ust płynami antybakteryjnymi. Wówczas ryzyko pojawienia się patogenów znacznie spada. Ważne są również regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym. Dentysta w porę wychwyci rozwijające się ognisko chorobowe.

Wpływ alkoholu na zdrowie jamy ustnej

Ponad 80% dorosłych Polaków sięga po alkohol. Z badań statystycznych wynika, że większość tych osób jest świadoma zagrożenia, jakie niesie za sobą nadużywanie napojów wyskokowych. Uszkodzenie układu nerwowego i wątroby, zaburzenia snu, zapalenie trzustki, to tylko niektóre choroby spowodowane nadmiernym piciem. A czy wiemy jak alkohol wpływa na zdrowie jamy ustnej?

Z raportu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju wynika, że statystyczny Polak wypija każdego roku 10,3 litra czystego alkoholu. Co więcej, ilość ta z roku na rok wzrasta na tyle wyraźnie, że OECD  zaliczyła Polskę do grupy krajów, gdzie odsetek osób zmagających się z chorobą alkoholową jest bardzo wysoki. 

Spożywanie alkoholu ma negatywny wpływ na jamę ustną. Jego działanie objawia się m.in. w:

• zmniejszenie wydzielania śliny, co wzmaga uczucie suchości w ustach
• kwaśne alkohole (np. wina) niszczą strukturę szkliwa
• słodkie alkohole (np. likiery) sprzyjają odkładaniu się płytki bakteryjnej
• wypłukiwanie z zębów magnezu i wapnia, co w dłuższej perspektywie może znacznie osłabić zęby
• podrażnienia dziąseł
• obrzęk ślinianek
• rozwój nowotworów w obrębie jamy ustnej
• przebarwienia na zębach powstałe w wyniku spożywania dużej ilości czerwonego wina 
• halitoza
• próchnica (na skutek przyjmowania dużej ilości alkoholu, wzrasta liczba kolonii bakterii zwanych Streptococcus mutans, które są wyjątkowo próchnicotwórcze)

Nowotwory jamy ustnej

Alkohol sprzyja rozwojowi chorób nowotworowych – w tym gardła i jamy ustnej. Statystyki są zatrważające:

• nadmierne spożywanie wysokoprocentowych trunków sześciokrotnie podnosi ryzyko wystąpienia nowotworu w obrębie jamy ustnej
• rak płaskonabłonkowy aż w 40% przypadków rozwija się w jamie ustnej (najczęściej rozwija się on u osób po sześćdziesiątce)
• wystarczy 90 g alkoholu na dzień, aby ryzyko pojawienia się nowotworu wzrosło piętnastokrotnie (90 g – ok. 3 piwa)

Toksyczny alkohol nie taki toksyczny

Alkohol spożywany w niewielkich ilościach, okazjonalnie, nie zaburzy funkcjonowania naszego organizmu (oczywiście są wyjątki). Zatem jeśli do kwestii spożywania napojów wyskokowych podchodzimy odpowiedzialnie i z umiarem, nie powinniśmy mieć problemów ze zdrowiem. Natomiast ważna jest odpowiednia higiena jamy ustnej. Po spożyciu trunku należy odczekać ok. 40 minut i wyszczotkować zęby. Alkohol zmiękcza szkliwo, więc nie powinniśmy myć zębów tuż po wypiciu. Dzięki temu poziom pH w jamie ustnej zostanie uregulowany, a znaczna część bakterii usunięta. Warto również pamiętać, że wbrew powszechnej opinii, nadużywanie alkoholu obniża odporność i sprzyja infekcjom – także tym w obrębie jamy ustnej. 

Stomatologia w pytaniach i odpowiedziach

Dzisiaj postaramy się udzielić odpowiedzi na kilka często powtarzających się pytań związanych z higieną jamy ustnej, wstydliwymi problemami (takimi jak halitoza, czyli nieprzyjemnym zapachem z ust) i obalimy kilka stomatologicznych mitów.

Co, jak i dlaczego - stomatologia w pytaniach i odpowiedziach!

Czy można wyleczyć halitozę?

Wielu pacjentów cierpiących na halitozę, krępuje się podjąć temat tej przykrej dolegliwości nawet w gabinecie stomatologicznym. Niestety, powszechny jest jeszcze mit wedle którego nie ma możliwości wyeliminowania nieprzyjemnego zapachu z ust. Rozwojowi halitozy sprzyja wiele czynników. Są to: paradontoza, zapalenie dziąseł, zmniejszony przepływ śliny, nieleczona próchnica, palenie tytoniu, wzmożony stres, resztki pokarmowe w protezie zębowej, stosowanie niektórych leków, spożywanie alkoholu. Nieświeży oddech jest efektem działania lotnych związków siarki oraz komórek bakteryjnych znajdujących się na języku.

Jak poradzić sobie z tą dolegliwością? Przede wszystkim odpowiednio dbać o higienę jamy ustnej. Poza regularnym szczotkowaniem zębów należy używać nici dentystycznej, codziennie czyścić język i stosować płyny do płukania ust, które eliminują nieprzyjemny zapach. Warto poddać swe zęby (i protezy zębowe) profesjonalnemu czyszczeniu u stomatologa. Pamiętajmy jednak, że w pełni zadowalające efekty uzyskamy w wyniku całkowitego wyleczenia ewentualnych chorób przyzębia i wymiany starych wypełnień.

Czy szczoteczki elektryczne niszczą szkliwo?

Szczoteczki elektryczne zanim pojawią się na rynku przechodzą szereg testów. Zostały one tak zaprojektowane, aby nie tylko nie niszczyć szkliwa, ale również nie działać szkodliwie na delikatne dziąsła. Gładko zakończone włosie szczoteczek elektrycznych nie różni się od włosia szczoteczek ręcznych. Najważniejsze jednak, aby regularnie wymieniać końcówkę.

Czy po leczeniu endodontycznym można odczuwać ból zęba?

Leczenie endodontyczne polega na dokładnym oczyszczeniu kanałów zębowych i ich szczelnym zamknięciu. Pomimo zakończenia zabiegu stan zapalenia może się utrzymywać jeszcze przez kilka dni. Do tego czasu leczony ząb czasem pobolewa (zwłaszcza przy nagryzaniu). Wskazane jest wówczas stosowanie zwykłych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Zdarza się, że stomatolog przepisuje pacjentowi antybiotyk.

Czy hiperdoncja może powodować psucie się zębów?

Hiperdoncja, czyli nadmierna ilość zębów to zaburzenie rozwojowe, które częściej dotyka mężczyzn i zazwyczaj dotyczy górnej szczęki. Zęby nadliczbowe poprzez swe położenie i niestandardowy kształt, znacznie utrudniają przeprowadzanie podstawowych zabiegów higienizacyjnych. W efekcie jesteśmy bardziej narażeni na działanie próchnicy, która następnie szybko się rozprzestrzenia. Zaleca się zatem częstsze wizyty kontrolne u stomatologa oraz stosowanie takich preparatów jak płyny do płukania jamy ustnej oraz nić dentystyczną.

Jak poradzić sobie z panicznym strachem przed wizytą u stomatologa?

Strach przed dentystą (nazywany dentofobią lub dentalfobią) to fobia, która na ogół ma swe źródło w traumatycznych przeżyciach z dzieciństwa. Myśląc o wizycie u stomatologa przypominamy sobie wygląd i wyposażenie gabinetu sprzed kilkudziesięciu lat, które pozostawiało wiele do życzenia. Dziś, w dobie bezbolesnych znieczuleń, precyzyjnych urządzeń i wysokich kompetencji lekarzy, wizyta u dentysty nie powinna wzbudzać negatywnych emocji. Ponadto możliwe jest przeprowadzanie zabiegów pod całkowitą narkozą. Zaleca się także tzw. wizyty adaptacyjne podczas których lekarz proponuje optymalne rozwiązanie, przedstawia plan terapii stomatologicznej, jednym słowem „oswaja” pacjenta z gabinetem i stosowanymi metodami leczenia, zmniejszając tym samym jego dyskomfort psychiczny.

Jak pozbyć się diastemy?

Diastemę, czyli przerwę między zębami, można zamknąć poprzez założenie aparatu ortodontycznego lub za sprawą odpowiednio dobranej protezy. Po wykonaniu zdjęcia pantomograficznego lekarz ocenia ogólny stan uzębienia i układa optymalny plan leczenia.

Czy można całkowicie pozbyć się nadwrażliwości zębów?

Niestety nawet codzienne stosowanie specjalnych past i żeli  mających zapobiegać nadwrażliwości zębów nie gwarantuje szybkiej i długotrwałej ulgi u każdego. Natomiast warto poddać się zabiegowi fluoryzacji. Fluor znacznie wzmocni szkliwo, zahamuje rozwój bakterii i uodporni zęby na działanie kwasów płytki nazębnej.

Czy istnieją ograniczenia wiekowe w kwestii założenia aparatu ortodontycznego?

Nie ma górnej granicy wieku, do której można stosować aparat ortodontyczny. Leczenie przeprowadza się zarówno wśród dwudziestolatków jak i pięćdziesięciolatków. W trakcie każdej wizyty kontrolnej stomatolog wymienia elementy aparatu oraz zwiększa jego nacisk na zęby. Pacjent nosi aparat od 1 do 3 lat, pamiętając w tym czasie o właściwej higienie jamy ustnej.